Het voornaamste natuurtype in De Groene Grens is nat schraalland, waarvan met name de types kalkmoeras en blauwgrasland zeldzaam zijn. Daarnaast komen onder meer bloemrijke hooilanden, poelen, bosjes, houtwallen en natuurakkers voor. Mede als gevolg van ijzer- en kalkrijk kwelwater dat in de Groene Grens aan het oppervlak komt, groeien hier diverse zeldzame plantensoorten, zoals diverse soorten orchideeën, klokjesgentiaan, vetblad, moeraskartelblad en parnassia.
Flora en fauna
Sinds de aanleg in 2012 is het een walhalla geworden voor liefhebbers van orchideeën; er staan intussen negen verschillende soorten. Uniek is ook het kalkmoeras, dat is kalkhoudende laag, dat via kwelwater leidt tot bijzondere omstandigheden. Vroeger werd zelfs kalk gewonnen in Veenendaal en waren hier in de buurt ook kalkovens. De resterende kalk leidde tot zeer bijzondere natuur. Zeldzame zeggensoorten floreren in deze kalkrijke omstandigheden.
Naast de rijke vegetatie is De Groene Grens ook bijzonder rijk aan nachtvlinders (286 soorten in 2024). Ook geven de inventarisaties ook inzicht in de diversiteit en aantallen libellen, sprinkhanen en dagvlinders.
Ook komen vele vogelsoorten voor, waaronder ijsvogel, koekoek, buizerd en lepelaar. Met name de riet- en struweelvogels zien en horen we veel. Heel bijzonder zijn de twee oeverzwaluwwanden (in zuid en midden) waar we naast oeverzwaluwen ook ijsvogels zien.
Ten behoeve van de fauna zijn er diverse voorzieningen aangelegd, naast de oeverzwaluwwanden, ook tunnels voor amfibieën en kleine zoogdieren en een faunatoren voor vogels en vleermuizen.
Monitoring
Om te kunnen volgen hoe de natuurwaarden in het gebied zich ontwikkelen, is het gebied regelmatig geïnventariseerd op aanwezige flora en fauna. Aan de hand van de monitoring kan het beheer, indien nodig, bijgesteld worden. Deze monitoring wordt uitgevoerd door bureau Natuurbalans.
Zie ook de Groene Grens Monitoring rapporten: Groene Grens Flora en Fauna 2020, 2023, en Groene Grens nachtvlinders 2024.
